NIK -System nadawania stopni naukowych nie pozwala na optymalny rozwój kadr.

ROZWÓJ KADR NAUKOWYCH 

Raport kontrola NIK

System nadawania stopni naukowych nie pozwala na optymalny rozwój
kadr. W dynamice rozwoju kadry naukowej w latach 2012–2016 zauwa-
żono niekorzystną tendencję. Dane Ośrodka Przetwarzania Informacji
– Państwowego Instytutu Badawczego wskazują na stały spadek liczby młodych
pracowników naukowych – z 78 tys. w 2012 r. do 73,4 tys. w 2016 r.
(o 5,8%). W kontrolowanych uczelniach spadek ten wyniósł 3%. W ocenie NIK
wpływ na to mają przede wszystkim następujące bariery systemowe:
− niedostateczne mechanizmy motywujące do pracy naukowej;
− zatrudnianie pracowników uczelni głównie w powiązaniu z zadaniami
dydaktycznymi (pensum), a w mniejszym stopniu z pracą naukową;
− nieustalenie minimalnych wymagań dla kandydatów do stopnia doktora
habilitowanego.
Dodatkowo NIK zauważa, że istniejący system nadawania stopni naukowych
nie działa sprawnie z powodu niepełnej realizacji zadań przez Centralną Komisję
do Spraw Stopni i Tytułów, w tym jej niedostatecznego nadzoru nad warunkami
nadawania stopni w jednostkach naukowych. Przejawem tej dysfunkcji
jest nieterminowe powoływanie komisji habilitacyjnych oraz przewlekłość
przewodów doktorskich i postępowań habilitacyjnych, pomimo sprawnej
weryfikacji wniosków rozpoczynających procedurę.
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów nie przeprowadzała systemowo
okresowych ocen spełniania warunków do nadawania stopni naukowych przez
uprawnione jednostki (774). W latach 2014–2016 okresowych ocen dokonano
wyłącznie w 5% jednostek posiadających takie uprawnienia. Na potrzebę
zwiększenia aktywności Centralnej Komisji w tym obszarze wskazuje fakt,
że aż 14 jednostkom (33%) spośród 42 ocenionych jednostek ograniczono lub
cofnięto uprawnienia do nadawania stopni naukowych.
Ponadto, Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów jako organ czuwający
nad prawidłowością procesów nadawania stopni i tytułu naukowego oraz
oceniający osiągnięcia naukowców nie zapewniła dostatecznej przejrzystości
w tym obszarze, ponieważ nie ustaliła procedury wyboru członków komisji
habilitacyjnych. Co więcej, Centralna Komisja, mimo ustawowego obowiązku,
nie prowadzi wykazu osób, spośród których wybierani byliby recenzenci.
Kontrolowane uczelnie i instytuty nie w pełni prawidłowo przeprowadzały
postępowania o nadanie stopni naukowych. Stwierdzono przypadki nieprawidłowego
składu komisji egzaminujących kandydatów do stopnia doktora oraz
nieterminowości przygotowania recenzji. Najwyższa Izba Kontroli ocenia natomiast
pozytywnie wykorzystanie środków publicznych w tym zakresie…

Reklamy

NIK- instytuty badawcze nie wykorzystywały w pełni swojego potencjału badawczego.

NIK o instytutach badawczych

serwis NIK

Skontrolowane instytuty badawcze nie wykorzystywały w pełni swojego potencjału badawczego. W znikomym stopniu prowadziły działalność wdrożeniową, która jest ich ustawowym obowiązkiem. Choć liczba opatentowanych wynalazków wzrosła dwukrotnie, nie przełożyło się to na analogiczny wzrost ich wykorzystania – jedynie 20 proc. z nich znalazło zastosowanie w praktyce. Tymczasem w krajach o wysokim stopniu rozwoju za nieefektywne uważa się mniejsze niż 50 proc. wykorzystanie uzyskanych patentów. NIK zwraca również uwagę, że tylko 5 proc. zdobytych patentów stanowiły patenty zagraniczne, które są szczególnie ważne dla gospodarki….

Wyniki kontroli NIK wybranych uczelni w latach 2010-2012

NIK o innowacyjności

Sprawy Nauki

We wrześniu 2013 Najwyższa Izba Kontroli opublikowała wyniki kontroli wybranych uczelni w latach 2010-2012 pod kątem badań stosowanych oraz wdrożeń. Mało optymistyczna konkluzja tej kontroli nie zaskakuje, bo od lat sytuacja się nie zmienia: budżet państwa wydaje setki milionów złotych na projekty badawcze i innowacje, jednak efekty tych działań nie mają większego wpływu na poprawę innowacyjności polskiej gospodarki…..Skontrolowane szkoły wyższe w okresie objętym kontrolą zakończyły realizację 4.827 projektów badawczych o wartości 729.331,6 tys. zł, w tym 283 projektów rozwojowych, celowych i zamawianych o wartości 242.686,9 tys. zł.
Uzyskały też ochronę 906 wynalazków, wzorów użytkowych i przemysłowych oraz znaków towarowych. Ich atrakcyjność dla przemysłu była jednak nieznaczna…….

Najistotniejszym powodem niskiego stopnia praktycznego wykorzystania rezultatów przeprowadzonych badań były bariery zewnętrzne, niezależne od kadry zarządzającej i naukowej uczelni, w tym system podziału środków finansowych na naukę. System ten polega na finansowaniu licznych, lecz stosunkowo niewielkich przedsięwzięć naukowych, zamiast badań o istotnym znaczeniu dla społeczeństwa, gospodarki i rozwoju technologicznego państwa, wskazanych w Krajowym Programie Badań Naukowych i Prac Rozwojowych.

W konsekwencji w gospodarce wdrożono wyniki zaledwie 95 badań i prac rozwojowych. Przy czym blisko 2/3 z tych wdrożeń zrealizowały dwie z 16 skontrolowanych uczelni, a cztery jednostki nie dokonały transferu do gospodarki ani jednego z posiadanych wynalazków i żadnego z zakończonych projektów badawczych…

…..Raport jest dostępny pod adresem – http://www.nik.gov.pl/kontrole/wyniki-kontroli-nik/kontrole,10770.html

System kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli wymaga naprawy

NIK o kształceniu i doskonaleniu zawodowym nauczycieli

serwis NIK 30.10.2012

Jedna trzecia nauczycieli nie podnosi swoich kompetencji, mimo że mają na to zapewnione środki finansowe. Tym samym nie wypełniają obowiązku, do którego obliguje ich Karta Nauczyciela, i nie wykorzystują szansy na podniesienie swoich kwalifikacji, co jest szczególnie ważne w sytuacji wdrażania nowych podstaw programowych. Blisko połowa studentów kończących specjalizację nauczycielską nie czuje się dobrze przygotowana do pracy w szkole. System kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli wymaga naprawy…

…NIK skontrolowała także siedem uczelni wyższych, w których przygotowywano studentów do zawodu nauczycielskiego. W trzech z nich zaniżano wymiar godzin w grupie przedmiotów pedagogicznych i kierunkowych oraz nie wyodrębniono ich w planie studiów. W jednej uczelni nie zapewniono praktyk nauczycielskich w wymaganym zakresie. W trzech szkołach nie funkcjonował nadzór nad ich przebiegiem. Prawie połowa studentów ankietowanych przez NIK (1.452 respondentów) stwierdziła, że zajęcia psychologiczno-pedagogiczne nie przygotowują ich dostatecznie do rozwiązywania problemów wychowawczych, z jakimi przyjdzie zetknąć im się w szkole.

NIK- Państwo źle wydaje pieniądze na naukę

Najwyższa Izba Kontroli: państwo źle wydaje pieniądze na naukę

serwis PAP – 14.11.2012

4.11. Warszawa (PAP) – Państwo źle wydaje pieniądze na naukę; większość środków przeznaczanych jest na niewielkie projekty badawcze, których naukowe efekty są zwykle mizerne i nie przynoszą gospodarce oczekiwanych korzyści – wynika z raportu NIK.

Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę w 28 jednostkach, w tym w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW), Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, Narodowym Centrum Nauki i Polskiej Akademii Nauk oraz w 18 jednostkach naukowych i w 5 uczelniach. Celem kontroli była ocena prawidłowości wykorzystania środków publicznych przeznaczonych na naukę w latach 2009–2011. Raport nie uwzględnia efektów ostatnich reform nauki i szkolnictwa wyższego…….Zdaniem NIK większość projektów naukowych finansowanych przez MNiSW to „niewielkie i niepowiązane ze sobą programy badawcze, habilitacyjne lub promotorskie”. Nastawione są one głównie na rozwój i utrzymanie kadr. W raporcie wymieniono, że w 2009 r. tylko 12 proc., a w 2010 r. jedynie 6 proc. projektów finansowanych przez ministra miało charakter badań stosowanych lub ukierunkowanych na zastosowanie w praktyce…….Z raportu wynika, że w składzie 75 proc. zespołów oceniających (w tym jednoosobowych) m.in. wnioski o dofinansowanie projektów badawczych, znalazły się osoby, które były jednocześnie pracownikami ocenianych przez siebie jednostek, a to – zdaniem NIK – mogło rodzić konflikt interesów……Okazało się, że pracownik prowadzący badania naukowe miał tam średnio rocznie tylko 0,5 publikacji w międzynarodowych, prestiżowych czasopismach naukowych (pozytywnie wyróżnia się dawny Instytut Problemów Jądrowych w Świerku – od września 2011 r. wszedł w skład Narodowego Centrum Badań Jądrowych – ze wskaźnikiem 1,8). Zdarzyły się też jednak ośrodki, których pracownicy naukowi w pięciu lat nie opublikowali nic. Z kolei publikacje pracowników trzech instytutów naukowych w ogóle nie były cytowane przez innych naukowców.

NIK o wykorzystaniu pieniędzy na naukę

serwis NIK 14.11.2012

NIK o wykorzystaniu pieniędzy na naukę – informacje szczegółowe (plik PDF)

serwis NIK 14.11.2012

Do najważniejszych przyczyn niezadowalających efektów działalności naukowej  i wdrożeniowej należy zaliczyć:
1) wadliwy system podziału środków finansowych na naukę, skutkujący ich znacznym rozproszeniem; [str. 34-38]
2) niski stopień ukierunkowania strumieni finansowania nauki na badania o istotnym znaczeniu dla społeczeństwa, gospodarki i rozwoju technologicznego państwa; [str. 38-43]
3) niewłaściwie skonstruowany system oceny jednostek naukowych; [str. 23-29]
4) niepełny nadzór Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Prezesa Polskiej Akademii Nauk
oraz agencji finansujących badania naukowe: Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz Narodowego Centrum Nauki nad wykorzystaniem środków publicznych na naukę oraz osiąganiem celów badawczych i wdrożeniowych przez jednostki naukowe; [str. 34-58]
5) inne istotne nieprawidłowości stwierdzone w działalności skontrolowanych jednostek naukowych i szkół wyższych polegające w szczególności na nieprawidłowym nadzorze nad wykorzystywaniem środków publicznych.

Lista podmiotów kontrolowanych:

  • Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN w Warszawie
    02-093 Warszawa, L. Pasteura 3

  • Instytut Geodezji i Kartografii w Warszawie
    00-950 Warszawa, ul. Jasna 2/4

  • Instytut Geofizyki PAN w Warszawie
    02-452 Warszawa, ul. Ks. Janusza 64

  • Instytut Mechaniki Precyzyjnej w Warszawie
    01-796 Warszawa, ul. Duchnicka 3

  • Instytut Transportu Samochodowego w Warszawie
    03-301 Warszawa, u. Jagiellońska 80

  • Narodowe Centrum Badań i Rozwoju
    00-546 Warszawa, ul. I. Skorupki 4

  • Politechnika Warszawska
    00-661 Warszawa, Pl. Politechniki 1

  • Polska Akademia Nauk w Warszawie
    00-901 Warszawa, Pl. Defilad 1

  • Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów w Warszawie
    02-486 Warszawa, Al. Jerozolimskie 202

Dla uratowania instytutów podległych Ministrowi Zdrowia nie wystarczy zastrzyk finansowy.

NIK o szpitalach-instytutach badawczych

serwis NIK 12.09. 2012

Najbardziej zadłużone szpitale w Polsce to instytuty podległe Ministrowi Zdrowia. Kondycja finansowa pięciu z sześciu skontrolowanych przez NIK instytutów badawczych jest bardzo trudna: ich łączne zadłużenie wynosi 283 mln. Może to zagrażać istnieniu i działaniu instytutów w obecnej formie…

..NIK zwraca uwagę, że dla uratowania instytutów podległych Ministrowi Zdrowia nie wystarczy zastrzyk finansowy. Placówkom, zarówno tym najbardziej zadłużonym, jak i tym w nieco lepszej kondycji finansowej, potrzebny jest kompleksowy plan naprawy. Musi on obejmować nie tylko sferę gospodarowania majątkiem  poszczególnych instytutów, ale także sposób zarządzania, politykę kadrową oraz strategię rozwoju uwzględniającą większą aktywność naukowo – badawczą.

 

NIK o funkcjonowaniu uczelni w granicach prawa

Uczelnie muszą funkcjonować w granicach prawa


Piotr Kieraciński (Rozmowa z dr. Grzegorzem Buczyńskim) – Forum Akademickie 3/2012

Na 11 uczelniach publicznych i prawie na wszystkich uczelniach niepublicznych nie przestrzegano obowiązujących przepisów przy przyznawaniu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów. Skala tego zjawiska jest taka, że możemy mówić o poważnych nieprawidłowościach, a nie jedynie o uchybieniach.
….

Mają Państwo możliwość sugerowania zmian w prawie. Czy takie sugestie pojawiały się po tej kontroli?

Takie wnioski zostały sformułowane zarówno w wystąpieniach pokontrolnych, jak i w informacji o wynikach kontroli. NIK wniosła o wykonanie delegacji ustawowych, zawartych w Prawie o szkolnictwie wyższym , dotyczących m.in.: zasad udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół wyższych, zasad gospodarki finansowej uczelni publicznych w zakresie precyzyjnego określenia obowiązku wyodrębniania kosztów i przychodów kształcenia w formie niestacjonarnej oraz procedur nadzoru Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego nad prawidłowym wykorzystaniem środków publicznych. Na potrzebę opracowania zmian w obowiązujących przepisach prawnych, dotyczących funkcjonowania szkolnictwa wyższego, zwrócili również uwagę eksperci zaproszeni przez NIK na panele ekspertów.

Czy w tej chwili NIK prowadzi jakieś kontrole w obszarze nauki?

Aktualnie prowadzona jest przez NIK kontrola w instytutach badawczych, szkołach wyższych i Polskiej Akademii Nauk w zakresie wykorzystania środków publicznych na naukę. Kontrolą objęliśmy jednostki, które otrzymują największe dotacje. Celem kontroli jest ocena wykorzystania środków publicznych na naukę oraz uzyskanych efektów badań naukowych (patentów, wdrożeń itp.). Zbadamy między innymi, czy sformułowane cele badawcze są osiągalne i osiągane oraz czy znajdują zastosowanie w praktyce, jak przebiegają procesy komercjalizacji wyników badań naukowych, czy system finansowania badań naukowych sprzyja komercjalizacji polskiej nauki w świecie itp.

Kiedy można się spodziewać wyników tej kontroli?

W sierpniu 2012 r.

A czy są jakieś kontrole w szkolnictwie wyższym? Jakie są plany na przyszłość?

Kontrolujemy m.in. szkoły wyższe pod kątem wykorzystania środków publicznych na badania naukowe, bowiem to one dostały najwięcej pieniędzy na ten cel. System planowania, podziału i rozliczania tych środków jest bardzo skomplikowany (m.in. zmiany celów badawczych, wydłużanie cykli badawczych, zmiany strukturalne jednostek naukowych itp.). Kontrole NIK planowane są w cyklach rocznych. Z pewnością niezwykle atrakcyjna i pożyteczna byłaby w przyszłości kontrola jakości kształcenia w szkołach wyższych.

FA 03/2012

Komentarz w sprawie wyników kontroli NIK w resorcie szkolnictwa wyższego

Z punktu widzenia ministra

Barbara Kudrycka
Większość wniosków pokontrolnych Najwyższej Izby Kontroli zrealizowaliśmy w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 18 marca 2011 r. Prawo o szkolnictwie wyższymi wydanych na jej podstawie rozporządzeń…..Prowadziliśmy także prace nad opracowaniami strategicznymi dla szkolnictwa wyższego. Powołane w MNiSW Forum Ekspertów z udziałem przedstawicieli środowiska akademickiego przygotowało założenia Programu rozwoju szkolnictwa wyższego , który zgodnie z rządowym dokumentem Plan uporządkowania strategii rozwoju uwzględniony będzie w pracach nad pakietem strategii ramowych. Program będzie ściśle powiązany z celami strategicznymi i operacyjnymi, a także harmonogramem implementacji wszystkich strategii. Należy też podkreślić fakt, że wiele z rekomendacji o charakterze strategicznym znalazło już odzwierciedlenie we wdrażanej obecnie reformie szkolnictwa wyższego